Ciśnienie żylne

Degresywne ciśnienie żylne

Ciśnienie żylne nieustannie maleje w kierunku do serca. Na wysokości kostki osoby stojącej nieruchomo wynosi 90 do 110 mm Hg i zależy od grawitacji i odległości od serca do stopy. W związku z tym wzrost danej osoby decyduje o spoczynkowym ciśnieniu żylnym w pozycji stojącej. Podczas poruszania się ciśnienie spada do około 20 mm Hg, pod warunkiem odpowiedniego odprowadzania żylnego. Dla żylnego przepływu zwrotnego do serca ważnych jest kilka czynników.

Działanie serca w kierunku obwodu (siła wsteczna)

Serce jest przede wszystkim pompą tłoczną, a dopiero na drugim miejscu pompą ssącą. U dorosłych ze zdrowym sercem w trakcie każdej fazy wyparcia z lewej komory do aorty tłoczonych jest około 70 mililitrów krwi. Ta objętość krwi wywiera dodatkowe (do już istniejącego) ciśnienie na krew w aorcie i tętnicach, które od niej odbiegają. To „popycha” krew dalej układem naczyniowym od strony tętniczej naczyń włoskowatych do żyłek, a następnie przez żyły w kierunku prawej strony serca.

Im większa jest średnica żyły w kierunku serca, tym niższe jest panujące w niej ciśnienie. U zdrowej osoby, która leży, ciśnienie w naczyniach włoskowatych wynosi około 20 mm Hg; w pachwinie spada do około 8-12 mm Hg, w jamie brzusznej wynosi około 3-5 mm Hg, ale w prawym przedsionku tylko 2 mm Hg.

Ciśnienia te są odpowiednie dla transportu powrotnego krwi. Działanie zasysające serca odbywa się dopiero w końcowym segmencie żylnym, tzn. na krótko przed wejściem żyły głównej do prawego przedsionka. To zasysanie następuje podczas fazy wyparcia i jest generowane przez ruchy zastawek w sercu.

Zasysanie spowodowane oddychaniem (siła postępowa)

Ciśnienie w klatce piersiowej jest ujemne (częściowa próżnia). Gdy wdychamy, to ujemne ciśnienie wzrasta, a jednocześnie ciśnienie w jamie brzusznej wzrasta, gdy przepona przemieszcza się do dołu. Powoduje to zamknięcie zastawek w żyle udowej.

Zjawisko to, zwane próbą Valsalvy, jest stosowane w diagnostyce żył jako pierwsze badanie czynnościowe zastawek żylnych. Ciśnienie żylne zmniejsza się z jamy brzusznej do klatki piersiowej, powodując zasysanie w żyłach klatki piersiowej.

Po wydechu zastawki ponownie się otwierają jako reakcja na spadek ciśnienia w jamie brzusznej. W rezultacie żyły miednicy i żyła główna dolna wypełniają się ponownie krwią, która następnie płynie dalej w kierunku serca. Ta tak zwana pompa dwufazowa brzuszno-piersiowa jest stymulowana przez aktywność serca.

Napięcie żylne

Krew w żyłach wywiera nacisk na ich ściany. Powoduje to napięcie w ścianie żylnej, które służy jako przeciwciśnienie dla krwi i dzięki temu ciśnienie żylne nie rośnie dalej. Ciśnienie żylne i objętość krwi żylnej są ze sobą ściśle związane.

Pompa mięśniowa

Układ żył głębokich osadzony jest w mięśniach. Z tego powodu każdy skurcz mięśni ściska żyły, aby przepchnąć znajdującą się w nich krew w kierunku serca. Kiedy mięśnie się rozluźniają, zastawki żylne zapobiegają wstecznemu przepływowi krwi w kierunku naczyń włoskowatych.

Choroby

Z każdym skurczem mięśni w kierunku serca transportowana jest jedynie pewna ilość krwi. W związku z tym największą rolę odgrywają tu mięśnie łydek. Jednakże sprawne zastawki żylne są niezbędne do skutecznego „drenażu”.

Ogólnie należy pamiętać, że transport krwi w żyłach jest bierny i zależy od wzajemnych oddziaływań wielu czynników. Jeśli tylko jeden z tych czynników jest osłabiony, na przykład w przypadku niemożności wstawania z łóżka, gdy nie dochodzi do ściskania żył poprzez skurcze i rozluźnianie mięśni łydki, mogą wystąpić zaburzenia żylnego przepływu zwrotnego. Może to z kolei powodować zakrzepicę, a nawet choroby zatorowo-zakrzepowe.

Więcej informacji